Gebelik & Doğum 

Gebelikte Anomali Taraması

 24 Aralık 2013

Her anne baba adayı gebelik başladığı andan itibaren, dünyaya getirecekleri bebeklerini merak etmeye başlar. Bu merak sonucunda haklı olarak “bebekte bir sağlık sorunu var mı?” sorusu akla gelir. Gebelik boyunca yapılan muayenelerde, ultrason ve laboratuar değerlendirmelerinde hep bu soruya cevap bulunmaya çalışılır.

Bebekte olabilecek anomalilerin saptanmasında ultrasonografi en değerli araçtır. Gebeliğin belirli haftalarında bebeğinizin organları geliştikçe bu organlarda olabilecek anomaliler açısından değerlendirme yapılır.

Ultrasonografik olarak ilk önce gebeliğin rahim içine yerleşmiş olduğu tespit edilir. Bebek canlılığı kalp atımlarının izlenmesi ile doğrulanır.

11.-14 hafta arasında yapılan ilk ultrasonografik anomali taramasında ense kalınlığı da dahil olmak üzere sistematik olarak bebeğinizin tüm organ ve sistemleri değerlendirilir. Bu tarama 16-20. gebelik haftasında yapılan daha ayrıntılı bir inceleme ile tamamlanır.

Ultrason muayenesine bebeğin başından başlanır. Baş çapı ölçülerek gebelik haftası saptanır. Bebeğin beynindeki özel yapıların (falks serebri, Kavum septum pellusidum, lateral ventriküller, koroid pleksuslar, üçüncü ventrikül, beyincik, sisterna magna) normal olup olmadıkları tek tek değerlendirilip not edilir.

Daha sonra doğumsal sakatlıkların başında gelen spina bifida açısından bebeğin omurgalarının bütünlüğü değerlendirilir.

Fetal baş ve omurgadan sonra fetusun yüzü incelemeye alınır. Gözler, burun, dudaklar ve kulaklar değerlendirilir. Özellikle yarık damak ve dudak açısından dudaklar ve damak incelenmelidir.

Sonraki aşamada göğüs boşluğuna geçilir. Bebeğin göğüs boşluğu ile karın boşluğu, diyafram ile birbirinden tam olarak ayrılmalıdır. Aksi durumda karın içi organlar göğüs boşluğuna geçer (diafragma hernisi). Akciğerler değerlendirilir. Kalp anomalilerinin rahim içi ortamda tanımlanması güçlük yaratabilmektedir. Çünkü kalbin çalışması rahim içi yaşamda farklıdır. Kalp anomalileri açısından değerlendirme gebeliğin 16. haftasından itibaren yapılır. Bu haftada yapılan ultrasonda kalbe ait olan dört odacık izlenmeli, odacıklar arasında  defektler olmamalıdır. Daha sonra kalbe gelen ve kalpten çıkan büyük damarların kalple olan bağlantıları normal olarak izlenmelidir.

Göğüs boşluğundan sonra karın içi organlar muayene edilir. Karın duvarı sağlam mı? Karın ön duvarında fıtıklaşma olup olmadığı, göbek kordonunun karına giriş bölgesi değerlendirilir. Kalbin hemen altında mide izlenmelidir. Karaciğer, dalak, barsaklar, böbrekler ve idrar torbası normal olarak izlenmelidir. Bebeğin cinsiyet organı da bu arada tespit edilir. Karın çevresi ölçülerek bebeğin gebelik haftası ve ağırlığı saptanır. Daha sonra fetusun tüm ekstremiteleri, kollar ve bacaklar, parmaklara kadar değerlendirilir. Bebeğin uyluk uzunluğu ölçülür.

Fetal organ taramasında sistemlerle ilgili morfolojik yapı değerlendirilir. Bazı sistemleri de dolaylı olarak işlevsel yapı açısından incelemek mümkün olabilmektedir (Ör; mesanenin görülmesi en az bir böbreğinin çalıştığını gösterir).    

En son olarak da plasenta ve amniyotik sıvı değerlendirmesi yapılır.

Fetal anomalilerin taranmasında ultrasona ilave olarak anneden alınan kan örneğinde yapılan ikili testüçlü test gibi laboratuar yöntemlerini de kullanmak mümkündür.

Bütün bu takibe rağmen bebeğe ait tüm hastalıkları tanımlamak mümkün olamamaktadır.Günümüzde teknolojinin getirdiği avantajlar, anomali taramalarında elde edilen bilgi birikimi bu konuda tanımlayabildiğimiz hastalık spektrumu her geçen gün arttırmaktadır.