Gebelik & Doğum 

Fetal iyilik halinin değerlendirilmesi

 24 Aralık 2013

Fetal hareketler

Rahim içindeki bebeğin hareketlerinin anne tarafından değerlendirilmesi oldukça subjektif bir yöntem olsa da, tüm gebelerde kolaylıkla uygulanabilir. Bebeğin anne karnındaki durumu iyi ise, anne tarafından tüm ihtiyaçları karşılanıyorsa bebek hareket ederek iyi olduğunun işaretini verir. Bebeğin plasental dolaşımı azalmış ve ihtiyaçlarının karşılanması kısıtlı ise bebek tüm enerjisini yaşamsal fonksiyonlarını sürdürmek için kullanır, hareketlerini azaltır. Anne adayı bir gün içinde en az 10 kez bebeğinin hareket ettiğini hissetmelidir. Eğer bebeğiniz bir gün içersinde 10 kez hareket etmedi ise stress altında olabilir. Böyle bir durumda daha ileri tetkikler ile bebeğinizin iyilik hali değerlendirilmelidir.

Nonstres Test (NST)

Fetal monitör de denilen aletle bebeğinizin iyilik hali değerlendirilir. Fetal monitörün iki adet probu mevcuttur. Problardan birisi bebeğinizin kalp atım hızını algılarken bir diğeri de rahim kasılmalarının yani doğum sancılarının varlığını, varsa da şiddetini saptar. Problar anne karnında uygun yerlere yerleştirilir ve bulgular kayıt edilir. Bu arada anne adayına bebeğin hareket ettiği anlarda basmak üzere bir buton verilir. 20 dakikalık kayıt yapıldıktan sonra test değerlendirilir.

Bebeğinizin durumu iyi ise 20 dakika içersinde en az 2 kez hareket eder. Bu hareketler sırasında da bebek kalp atımında en az 15 saniye süren ve en az 15 atımlık artışlar olur. Böyle bir durumda testin reaktif olduğu söylenir. Reaktif test sonucu olan bebeklerin anne karnındaki durumları iyidir, herhangi bir problemi yoktur. Nonstres testinde reaktif olan bebeklerin 1000’de 997’sinde üç gün süresince bir problem olmamaktadır. Bu nedenle gerektiği durumlarda NST haftada 2 kez yapılarak bebeğin durumu takip edilir.

20 dakikalık gözlem boyunca bebek hareket etmemiş veya kalp atım hızında yeterli artışlar yapmamışsa test bir müddet daha uzatılır. Annenin kan şekerinin düşük olduğu durumlarda (örneğin anne açsa) veya bebeğin uyku periyodu sırasında test yapılmışsa bebeğin durumu iyi olduğu halde bebek hareket etmeyebilir. Anneye bir miktar şekerli sıvı verildikten sonra, 45 dakika sürecek şekilde bebek kalp atımları yazdırılır. Bebek 45 dakika içersinde kalp atım hızında yeterli artış yapamamışsa Non-reaktif olduğu söylenir. Non-reaktif bebeklerin anne karnında dolaşımı bozulmuş olabilir ve her an ciddi bir risk altına girebilirler. Bu nedenle daha ileri tetkiklerle (renkli doppler ultrason) bebek değerlendirilir ve gerekirse gebelik sonlandırılır. Non-reaktif NST’li bebekler genellikle rahim kasılmaları sırasında strese girdikleri için bu tür bebekler için sıklıkla sezaryen uygulanır.

Kontraksiyon Stres Test (CST)

 NST de kullanılan fetal monitör ile yapılır. Bu test sırasında annede rahim kasılmaları meydana getirilir. Bu amaçla genellikle suni sancı serumu kullanılır.

Bebeğin tüm oksijeni ve besin ihtiyacı plasenta aracılığı ile karşılanır. Anneden gelen kan plasenta ile rahim duvarı arasında göllenir. Bu arada bebeğin damar sistemine bağlı olan göbek kordonu aracılığı ile bebek buradan yararlı maddeleri alır. Bu besin alışverişi rahim kasılmaları ve doğum sancıları sırasında iyice azalır. Bu rahim kasılmaları sırasında bebek daha önceden vücudunda depoladığı besinleri kullanır. Ayrıca herhangi bir dolaşımsal bozukluğu olmayan bebek yaklaşık 1 dakika kadar süren bu kasılmalara dayanabilir. Ancak anneden besin ve oksijen ihtiyacı tam olarak karşılanamamış bebeklerin bu kasılmalar sırasında kalp atımları yavaşlar (Bradikardi- Geç deselerasyon).

Genellikle NST’si non-reaktif olan bebeklerde kontrol testi olarak kullanılan bu yöntemde annede suni sancı serumu ile yeteri miktarda rahim kasılması oluşturulur. Bu arada fetal monitör ile bebeğin kalp atımları ve rahim kasılmaları kaydedilir.

Bebeğin kalp atımları rahim kasılmalarıyla etkilenmemişse bebeğin durumu iyidir (CST negatif). CST’de durumu iyi olan bebeklerin 1000’de 999’unun bir hafta boyunca durumu bozulmamaktadır.

Rahim kasılmaları sonrasında kalp atım hızında yavaşlama olmuşsa test pozitiftir. Bebek ciddi bir stres altında olabilir. Anne karnında iken çok yakın takibe alınmalı ve gerekirse doğum planlanır.

Biyofizik profil (BFP)

Bebeğinizin biyofizik profili değerlendirilirken 5 adet kriter göz önüne alınır. Bunlardan 4’ü ultrasonografik parametrelerdir. Ultrason değerlendirmesine Nonstres test de ilave edilerek biyofizik profil değerlendirmesi yapılır.

Ultrasonografik olarak bebeğinizin;

  • Büyük beden hareketleri
  • Kas tonusu
  • Solunum hareketleri
  • İçinde bulunduğu amniyon sıvısı

Değerlendirilir, bu değerlendirmelere NST’ de eklenir. Her parametreye 1 veya 2 puan verilir.  Bebeğiniz tüm değerlendirmelerden geçer not almışsa yada başka bir deyişle toplam puan 8-10 ise durumu iyidir. Test sonuçları kötü ise test tekrarlanır. Ve gerekirse doğum planlanır.

Renkli doppler ultrason

Renkli doppler ultrasonografi ile kan damarlarından geçen kanın akım özellikleri tespit edilebilir. Bebekte kan dolaşımı bozulmuşsa bu durum Doppler ile saptanabilir.