İnfertllite 

Sperm Örneği Alınması

 01 Aralık 2013

 

1.Sperm tahlili yapılacağı günden önceki 2- 5 gün cinsel aktivite yapılmamış olması gerekmektedir.  Daha kısa/uzun süre olması durumunda sayı veya hareket oranı yanıltıcı olarak yanlış çıkabilir. Bu süre alkol alımı kısıtlaması için de geçerlidir.

2. Merkezimizde 3. Katta bulunan sizin için hazırlanmış özel odamızda sperm örneğini vermeniz istenecektir. Steril alanlara girmemek için örneği verdikten sonra lütfen koridorda ilerlemeyiniz.

3. Semen örneği masturbasyon yöntemi ile verilmelidir. Alternatif metotlar tartışılabilir ancak önerilmez. Kayganlaştırıcı krem, losyon, tükrük, sabun vs kullanılmamalıdır. Özellikle içinde yer alan spermisid ajanlar nedeniyle kondom (prezervatif- kılıf) kullanımı yanlış sonuçlara neden olacağından kesinlikle yasaktır.

4. Sperm örneğinin içine koyulacağı özel plastik kap size laboratuar görevlisi tarafından üzerine isminiz yazılmış olarak verilecektir. Örneği vermeye başlamadan önce ellerinizi yıkamalısınız. Dışarı dökülme olursa telaşlanmayınız. Sperm kabına bu dökülen miktarı da almaya çalışmayınız. Laboratuar personelini konu hakkında bilgilendiriniz.

5. Size, sperm tahlili yapılmasını takip eden 1 iş günü içerisinde analiz sonucu ile ilgili bilgi verilecektir. Tedavinin hemen başlanması gereken durumlarda 2-3 saat içerisinde spermiyogram raporu hazırlanabilir.

6. Merkez dışında örnek verilmesi sperm sayımını ve hareketliliğini olumsuz etkileyen bir faktördür. Tedavi başarısını da azaltacağından önerilmez. Ancak zorunlu durumlarda sperm örneğinin 1 saat içinde merkezde olması kaydı ile kabul edilebilir. Daha önceden temin ettiğiniz sperm kabına konan örnek, taşıma esnasında dökülmemesi için kapağı sıkıca kapatılmış ve dik olarak vücudunuza yakın-temas halinde taşınmalıdır. Aşırı sıcağa ya da soğuğa maruz bırakılmaması gerekmektedir.

Sperm Analizi

Semen sarı- beyaz ve bulanık bir sıvıdır ve ejakulasyon sırasından penisden salınır. Semen, seminal sıvı ve sperm içerir.

Sperm hücreleri (tohum hücreleri) kadının yumurta hücresini dölleyen erkek üreme hücreleridir. Sperm, erkeğin genetik materyalini taşır. Sperm erkek testis dokusunun içinde üretilir ve olgunlaşmasını üreme kanalında tamamlar. Dışarı atılmadan hemen önce prostat ve seminal bez sıvısı eklenir.

Semen analizi (spermiogram=sperm analizi) kısırlık araştırmalarının önemli bir adımıdır. Analiz sırasında renk, akışkanlık, erime/likefaksiyon zamanı incelenir. Ancak asıl incelenmek istenen toplam sperm sayısı, hareketleri (motilite) ve şekil  (morfoloji) özellikleridir.

Sperm tahlilinin ideal olarak 15 gün arayla en az 2 kez tekrarlanması ile normal ya da anormal tanısı konmalıdır.

İnfertilite (kısırlık), 1 yıl korunmaksızın düzenli cinsel ilişkiye rağmen gebelik oluşmamasıdır.

İnfertilitenin en sık nedenleri; doğru zamanlı olmayan cinsel ilişki, yumurtlama veya sperm yapımı sorunları, tüplerdeki tıkanıklık, rahim yapısı veya boşalma ile ilgili sorunlardır. Hiçbir neden bulunmayan durumlara açıklanamayan infertilite denir.

Sperm Sayımı:

Semenin her mililitresinde kaç adet sperm olduğunun ölçülmesidir. Normal sperm sayımında mililitredeen az 20 milyon sperm bulunmalıdır. Mililitrede 20 milyondan daha az sayılar düşük sperm sayımı olarak (oligospermi) kabul edilir.

Sperm Hareketliliği (Motilite):

Hareket eden sperm yüzdesini tanımlamak için kullanılır. İleri doğru hareket eden sperm oranı en az %50 olmalıdır. Daha az hareket oranı düşük sperm hareketliliği olarak (astenospermi) kabul edilir.

Şekil (Morfoloji) İncelemesi:

Sperm şeklindeki bozukluklar incelenmelidir. Mikroskop altında yapılan bu inceleme sırasında normal sperm özellikleri için gerekli kriterler sorgulanır. Her semen örneğinde normalde de bozuk yapılı spermler bulunmaktadır. Ancak Dünya Sağlık Örgütü kriterlerine göre normal yapılı spermler en az %30 oranında bulunmalıdır.  Kruger kesin kriterlerine göre yapılan özel boyama sonrası en az %14 oranında normal yapılı sperm olması aranır, daha az olduğu duruma teratospermi denir.

Hacim:

Semenin normalde en az 2 ml olması gerekmektedir. Endişeli veya stresli durumlarda gerekenden daha az hacimde semen örneği verilebilir.

Likefaksiyon/Erime Süresi:

Semen, boşalmadan hemen sonra koyu jel kıvamındadır ve 20 dakika içinde eriyerek sıvılaşır. Sürenin uzaması doğurganlığı olumsuz etkileyen bir faktördür.

Toplam Hareketli Sperm Sayımı:

Tüm semen örneğindeki toplam hareketli sperm oranını ifade eder. Hacimin mililitredeki hareketli sperm oranı ile çarpılması formülü ile bulunur(milyon sperm/ml x Hacim x % hareket). Tüm semende toplam hareketli sperm sayısı 20 milyon olmalıdır. 5 milyonun altında doğrudan tüp bebek, mikroenjeksiyon tedavisine gidilebilir.

İltihap/enfeksiyon bulguları:

Özellikle lökosit sayımının 1 milyondan fazla olması ve sperm kümeleşmesi (aglütinasyon) şiddetli enfeksiyon belirtisi olabilir.

Fruktoz:

Sperme enerji veren bir şekerdir ve semende bulunması gereklidir. Fruktoz yok ise seminal vezikül sonrası kanallarda tıkanıklık var anlamına gelmektedir.

pH:

7.1-8 arasında olmalıdır.

Sperm Sayımında bozukluklara yol açan durumlar:

  • Orşit
  • Varikosel
  • Klinefelter Sendromu
  • Testis bölgesine radyasyon
  • Kabakulak vb testis atrofisine yol açan hastalıklar
  • Genetik sorunlar özellikle Y Kromozom delesyonları

Sperm analizinde sorun tespit edildiği durumlarda ne yapılmalıdır?

  • 2 hafta sonra sperm analizinin tekrarı
  • Hormon testleri (FSH, LH, Testosteron, TSH, Prolaktin)
  • Genel sağlık taraması (Kan şekeri, Kan sayımı, Bulaşıcı hastalıklar)
  • Skrotal Ultrason/Doppler
  • Üroloji konsültasyonu
  • Genetik Analiz

Sperm dondurulması hangi durumlarda gereklidir?

Çocukluk ve ergenlik çağı kanserleri günümüzde çoğunlukla tedavi edilebilen kanserlerdir ve uygulanan kemoterapi ve radyoterapi özellikle gelişme çağında en çok üreme hücrelerine zarar vermektedir. Kadında yumurta ve erkekte sperm hücreleri dondurulabilir. Kemoterapi veya radyoterapi öncesi sperm veya yumurta dondurulması ile doğurganlığınızı geleceğe taşıma imkanınız oluşmaktadır. Bulaşıcı hastalık testleri yapıldıktan sonra ve kemoterapi veya radyoterapiye başlamadan hemen önce semen örneğini vermelisiniz. Bulunan sperm miktarı yeterli değilse sizden bir örnek daha vermeniz istenebilir.